Co to jest znak towarowy?

Znak towarowy to nic innego jak oznaczenie pozwalające odróżnić towary lub usługi danego przedsiębiorcy od towarów lub usług konkurencji. Mówiąc prościej – znak towarowy identyfikuje Twoją markę na rynku. Najczęściej spotykane znaki towarowe to nazwy firm, nazwiska, logotypy czy slogan reklamowy. Warto jednak wiedzieć, że znakiem towarowym może być niemal każde oznaczenie, o ile spełnia kryterium odróżniające. Pojęcie znaku towarowego jest dość obszerne i można wyróżnić następujące rodzaje znaków towarowych:

  • Znak słowny – wyraz lub kombinacja wyrazów, liter i cyfr (np. nazwa marki).
  • Znak graficzny – logotyp, symbol lub rysunek bez warstwy tekstowej (np. samo logo firmy).
  • Znak słowno-graficzny – połączenie elementów tekstowych i graficznych (np. nazwa firmy stylizowana w formie logo).
  • Znak dźwiękowy – melodia lub piosenka charakterystyczna dla danej marki (np. Dłuższe życie każdej pralki to Calgon)
  • Znak przestrzenny – charakterystyczny kształt lub forma mająca postać trójwymiarową (np. charakterystyczny kształt opakowania danego produktu np. Coca-Coli)
  • Inne formy znaków – np. kompozycja kolorów, forma przestrzenna (kształt produktu lub opakowania), a nawet sygnał dźwiękowy (melodia), zapach czy hologram. Współcześnie prawo dopuszcza rejestrację także takich niestandardowych oznaczeń, pod warunkiem że da się je przedstawić w rejestrze znaków towarowych w sposób jasny i precyzyjny.

Kluczowe jest, aby każde oznaczenie miało zdolność odróżniającą, czyli aby przeciętny odbiorca mógł na jego podstawie rozpoznać markę i nie pomylić jej z inną. Znak opisowy (np. słowo oznaczające wprost rodzaj towaru) co do zasady nie uzyska rejestracji, gdyż brakuje mu owej odróżniającej cechy. Przykładowo nazwa sklepu z autami „e-auto” nie posiada zdolności odróżniającej i Urząd Patentowy RP odmówiłby jej rejestracji w rejestrze znaków towarowych. Dlatego przed zgłoszeniem warto zastanowić się nad unikalnością i charakterem swojego oznaczenia.

Dlaczego warto zarejestrować znak towarowy?

Zgłoszenie znaku towarowego nie jest obowiązkowe, ale niesie za sobą szereg korzyści biznesowych i prawnych. Przede wszystkim uzyskanie rejestracji zapewnia ochronę prawną – właściciel znaku otrzymuje na dany znak prawo ochronne, czyli monopol na korzystanie z niego w obrocie gospodarczym dla określonych towarów i usług. 

Oto najważniejsze powody, dla których warto zastrzec swoją nazwę lub logo:

  • Wyłączność i bezpieczeństwo marki: Indywidualny znak towarowy daje Ci wyłączne prawo używania danej nazwy lub logo firmy na obszarze ochrony. Konkurencja nie może legalnie posługiwać się identycznym lub myląco podobnym oznaczeniem w odniesieniu do podobnych towarów/usług – w przeciwnym razie możesz podjąć kroki prawne w obronie swoich praw. Rejestracja działa odstraszająco i zapobiega nieuczciwej konkurencji: widząc przy marce symbol ®, potencjalni konkurenci dwa razy się zastanowią, zanim użyją podobnej nazwy lub grafiki. Co ważne, mając zgłoszony znak towarowy możemy również zawnioskować do krajowego urzędu patentowego o wydanie tzw. dowodu pierwszeństwa, czyli zaświadczenia o tym, że to my jako pierwsi zgłosiliśmy dane oznaczenie.
  • Możliwość dochodzenia roszczeń: Mając zgłoszony znak towarowy, w przypadku naruszenia (gdy ktoś bezprawnie używa Twojej nazwy lub logo firmy) łatwiej dochodzić swoich praw. Możesz żądać zaprzestania używania spornego oznaczenia, odszkodowania, a nawet zniszczenia towarów naruszających Twoje prawa. Bez formalnej rejestracji dochodzenie takich roszczeń jest trudniejsze – trzeba wtedy udowadniać tzw. renomę lub wprowadzenie konsumentów w błąd, co bywa skomplikowane.
  • Wzrost wartości firmy: Znak towarowy to aktywo niematerialne firmy. Chroniona prawnie marka zyskuje na wartości – możesz ją sprzedać lub udzielać na nią licencji (franczyza, sprzedaż produktów pod Twoją marką przez partnerów itd.). Inwestorzy i kontrahenci doceniają firmy, które dbają o zabezpieczenie swojej własności intelektualnej, bo to świadczy o profesjonalizmie i długofalowej strategii.  Co ważne, ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony prawnej pozwala również na odróżnienie towarów wytwarzanych w ramach jednego przedsiębiorstwa od innych przedsiębiorców. Przykładowo marka Sony (niezależnie od tego, czy mówimy o telewizorach, czy o innym sprzęcie) kojarzy się zazwyczaj z wysoką jakością, wyższą w porównaniu z jej konkurentami. 
  • Budowanie świadomości i zaufania: Unikalna, zastrzeżona marka pozwala wyróżnić się na tle konkurencji w danej branży i budować rozpoznawalność. Klienci chętniej ufają markom, które są chronione prawnie – obecność symbolu ® przy nazwie sygnalizuje, że firma dba o swoją markę i jej klienci mogą liczyć na spójność oferty. Rejestracja zapobiega też sytuacji, w której nagle otrzymasz zakaz używania własnej nazwy, bo ktoś inny zastrzegł ją wcześniej.
  • Spokój i zapobieganie problemom: Posiadając rejestrację, minimalizujesz ryzyko sporów o nazwę lub logo w przyszłości. Bez rejestracji może się okazać, że inny podmiot zarejestruje identyczny znak i będzie domagał się od Ciebie zaprzestania używania marki, a nawet zapłaty odszkodowania za naruszenie jego prawa. W najgorszym wypadku możesz zostać zmuszony do kosztownego rebrandingu. Wczesne zastrzeżenie znaku chroni przed takimi scenariuszami.

Podsumowując, rejestracja znaku towarowego to inwestycja w bezpieczeństwo i wartość Twojego biznesu. Warto ją rozważyć już na starcie działalności, zwłaszcza jeśli planujesz rozwijać markę na szerszą skalę. Poniżej omawiamy krok po kroku, jak wygląda proces rejestracji oraz jakie decyzje trzeba podjąć, zanim uzyskasz upragnione prawo ochronne.

Gdzie zastrzec znak towarowy – Polska czy UE?

To, gdzie dokonać rejestracji znaku towarowego, zależy od obszaru działalności Twojej firmy i planów biznesowych. Wbrew pozorom nie ma jednej globalnej rejestracji obejmującej cały świat – ochronę uzyskuje się terytorialnie. Najczęściej polscy przedsiębiorcy zaczynają od ochrony krajowej albo od razu celują w ochronę unijną. Oto podstawowe opcje:

  • Rejestracja znaku towarowego w Polsce: Jeśli prowadzisz działalność głównie na terenie Polski (lub w jednym kraju), powinieneś zgłosić znak w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP). Ochrona uzyskana w UPRP obowiązuje tylko na terytorium Polski. Jest to rozwiązanie tańsze niż rejestracja unijna, ale zakres terytorialny jest ograniczony do jednego kraju.
  • Rejestracja znaku towarowego w UE: Dla firm planujących działalność międzynarodową (przynajmniej w kilku krajach UE) atrakcyjna jest rejestracja znaku towarowego Unii Europejskiej (ZTUE) w urzędzie EUIPO (European Union Intellectual Property Office). Taka rejestracja zapewnia ochronę we wszystkich 27 krajach Unii za pomocą jednego wniosku. Jest to bardzo wygodne – zamiast wielu odrębnych zgłoszeń krajowych wystarczy jedno postępowanie. Należy jednak pamiętać, że znak unijny ma charakter jednolitego prawa: albo jest zarejestrowany dla całej UE, albo wcale. Oznacza to, że jeśli np. w jednym z państw UE istnieje kolizyjny podobny znak, który skutecznie zablokuje Twoją rejestrację (np. poprzez sprzeciw), to znak unijny nie zostanie zarejestrowany w ogóle. W takiej sytuacji trzeba rozważyć rejestracje krajowe w wybranych państwach. Mimo tej potencjalnej trudności, dla wielu przedsiębiorców ZTUE to optymalna ścieżka – uzyskują szeroką ochronę terytorialną i prawo do posługiwania się jedną marką na całym rynku unijnym.
  • Rejestracja międzynarodowa (system madrycki): Jeśli myślisz o ochronie marki poza Polską czy UE (np. w USA, Chinach, innych krajach), istnieje tzw. system rejestracji międzynarodowej administrowany przez WIPO (Światową Organizację Własności Intelektualnej). Umożliwia on, na bazie posiadanego już znaku krajowego lub unijnego, rozszerzenie ochrony na inne państwa członkowskie systemu za pomocą jednego podania. Procedura madrycka upraszcza zdobycie ochrony w wielu krajach, ale nadal każde wskazane państwo indywidualnie ocenia, czy przyznać ochronę (więc mogą pojawić się sprzeciwy lub odmowy lokalne). Rejestracja międzynarodowa to bardziej zaawansowany temat – na potrzeby tego poradnika wystarczy świadomość, że Polska i UE to nie jedyne opcje, a planując ekspansję globalną warto zawczasu skonsultować strategię ochrony znaku ze specjalistą.

Polska czy UE? Wybór zależy od Twoich potrzeb. Jeśli działasz tylko lokalnie – zacznij od Polski. Jeśli już teraz wiesz, że będziesz sprzedawać w całej Europie – rejestracja unijna da Ci najszerszą ochronę. Nic nie stoi na przeszkodzie, by zarejestrować znak zarówno w Polsce, jak i w UE równolegle (wiele firm tak robi, np. zabezpieczając najpierw rynek krajowy, a potem rozszerzając ochronę na Unię). Pamiętaj tylko, że każde odrębne zgłoszenie to dodatkowe koszty. Często opłaca się zainwestować nieco więcej od razu w znak unijny niż za kilka lat ponosić koszty osobnych rejestracji w wielu krajach.

Skonsultuj za darmo swoją sprawę i sprawdź, czy Twój znak spełnia wymogi ochrony.

Procedura rejestracji znaku towarowego w Polsce

Rejestracja znaku towarowego to proces składający się z kilku etapów. Poniżej omawiamy krok po kroku, jak wygląda procedura zgłoszenia znaku w Polsce (UPRP) i na co zwrócić uwagę na każdym etapie:

  1. Przygotowanie zgłoszenia (analiza znaków i wybór klas): Zanim wypełnisz wniosek, warto dobrze przygotować się merytorycznie. Przede wszystkim upewnij się, że Twój znak może pełnić funkcję znaku towarowego (nie jest czysto opisowy, generyczny ani sprzeczny z prawem). Pomocne jest przeprowadzenie wstępnego badania zdolności rejestrowej – czyli poszukanie w dostępnych bazach, czy nie istnieją już identyczne lub podobne znaki w tej samej kategorii towarów/usług. Takie badanie (tzw. search) nie jest obowiązkowe, ale pozwala ocenić ryzyko przed złożeniem wniosku. Dzięki temu możesz uniknąć wydatku na zgłoszenie znaku, który z góry skazany byłby na odmowę lub na późniejszy konflikt z właścicielem wcześniejszej marki. Na etapie przygotowań musisz także określić wykaz towarów i usług – czyli listę, do czego Twój znak będzie używany (np. odzież, usługi IT, kosmetyki itp.). Wykaz tworzy się w oparciu o tzw. Klasyfikację nicejską – międzynarodowy podział na 45 klas towarowych i usługowych. Dobrze przemyśl, w jakich klasach potrzebujesz ochrony. Zbyt wąski wykaz może potem ograniczać rozwój biznesu, a zbyt szeroki narazi Cię na wyższe opłaty i ryzyko sprzeciwów (ktoś z branży objętej jedną z klas może zaprotestować, widząc „za szerokie” roszczenia do marki). Jeśli masz wątpliwości, jakie klasy wybrać, skonsultuj się z nami – fachowo doradzimy optymalny zakres, który w wystarczający sposób odróżni cię od towarów innego przedsiębiorcy w danej branży.
  1. Zgłoszenie wniosku do Urzędu Patentowego RP: Gdy masz już przygotowany znak i wykaz towarów/usług, czas wypełnić oficjalny wniosek o rejestrację, który będzie podstawą udzielenia prawa ochronnego. W Polsce zgłoszenia dokonuje się na formularzu UPRP (dostępnym online na platformie ePUAP PUEUP lub tradycyjnie w formie papierowej). We wniosku podajesz dane zgłaszającego (Twoje lub Twojej firmy), przedstawienie rodzaju znaku towarowego (słowny – wpisujesz nazwę; graficzny – dołączasz plik z logo; dźwiękowy – załączasz plik audio itd.), oraz wspomniany wykaz towarów i usług. Należy też uiścić opłatę zgłoszeniową (o wysokości opłat piszemy w dalszej części). Wniosek można złożyć samodzielnie, jednak jeśli czujesz się niepewnie, pełnomocnik może zrobić to za Ciebie, eliminując ewentualne błędy formalne. Po poprawnym złożeniu wniosku (np. online) otrzymasz potwierdzenie zgłoszenia z datą i numerem zgłoszenia – od tej daty liczone są wszystkie terminy i od niej w przyszłości będzie biegła ochrona znaku.
  1. Badanie formalne i merytoryczne przez UPRP: Po wpłynięciu wniosku do Urzędu Patentowego rozpoczyna się procedura badawcza. W pierwszej kolejności urząd dokonuje badania formalnego – sprawdza, czy podanie zostało prawidłowo wypełnione, czy załączono wymagane elementy (np. znak przestrzenny, grafikę, znak holograficzny itd.), czy wykaz towarów jest poprawnie sformułowany i czy opłata zgłoszeniowa została uiszczona. Jeśli czegoś brakuje lub jest jakiś błąd, urząd wezwie do uzupełnienia/poprawy w określonym terminie. Gdy wszystko jest w porządku pod względem formalnym, ekspert Urzędu przechodzi do badania merytorycznego w zakresie tzw. bezwzględnych przeszkód rejestracji. Sprawdza mianowicie, czy zgłoszone oznaczenie w ogóle może być znakiem towarowym dla danych towarów/usług – czyli czy nie zachodzą okoliczności z ustawy, które nakazywałyby odmówić rejestracji z urzędu

Na tym etapie urząd nie bada podobieństwa do wcześniejszych znaków – od 2016 r. w polskim systemie obowiązuje model sprzeciwowy, co oznacza, że kolizje z wcześniejszymi znakami są rozstrzygane tylko jeśli uprawniony z wcześniejszego prawa zgłosi sprzeciw (patrz etap 5 poniżej). 

Natomiast urząd sam z siebie może odmówić rejestracji, jeśli np.: znak towarowy jest pozbawiony zdolności odróżniającej (np. czysto opisowy jak „Restauracja” dla usług restauracyjnych), jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami, zawiera chronione symbole państwowe, oznaczenia jakości itp. Jeśli ekspert znajdzie takie bezwzględne przeszkody, wystosuje do Ciebie pismo (tzw. zawiadomienie o zamiarze odmowy), w którym wskaże powody potencjalnej odmowy. Otrzymasz wówczas szansę ustosunkowania się – możesz odpowiedzieć, przedstawić argumenty lub zmodyfikować zgłoszenie (np. zawęzić wykaz towarów, jeśli to mogłoby pomóc). Brak odpowiedzi lub niewystarczające argumenty poskutkują decyzją odmowną. Jeśli jednak urząd nie dopatrzy się przeszkód (bądź Twoje wyjaśnienia je rozwieją), zgłoszenie przejdzie do kolejnego etapu.

  1. Publikacja zgłoszenia w Biuletynie UP i okres sprzeciwów: Gdy urząd uzna, że wniosek jest poprawny i nie zachodzą podstawy odmowy, dokonuje publikacji informacji o zgłoszeniu znaku. W Polsce ogłoszenia o nowych zgłoszeniach ukazują się w Biuletynie Urzędu Patentowego (BUP), który jest publikowany online co tydzień (w każdy poniedziałek). W ogłoszeniu podawane są dane zgłaszającego, przedstawienie znaku oraz lista towarów i usług. Data publikacji jest bardzo istotna, ponieważ od niej liczy się trzymiesięczny okres sprzeciwowy. Przez trzy miesiące od publikacji każda osoba trzecia (np. konkurencyjna firma) może wnieść sprzeciw wobec rejestracji Twojego znaku, jeśli uważa, że naruszałby on jej wcześniejsze prawa. Najczęstszą podstawą sprzeciwu jest oczywiście konflikt z wcześniejszym znakiem towarowym – ktoś może twierdzić, że Twój znak jest zbyt podobny do jego już zarejestrowanego (lub wcześniej zgłoszonego) znaku dla podobnych towarów, co mogłoby wprowadzać klientów w błąd. Inne podstawy sprzeciwu to np. naruszenie praw osobistych (nazwisko, pseudonim) lub praw autorskich. Jeśli nikt nie zgłosi sprzeciwu w tym terminie, droga do rejestracji stoi otworem. Natomiast wniesienie sprzeciwu powoduje wszczęcie odrębnego postępowania sprzeciwowego, w którym urząd rozstrzyga, czy sprzeciw jest zasadny. Najpierw strony mają możliwość podjęcia ugodowych rozmów (urząd wyznacza na to 2 miesiące, z możliwością przedłużenia do 6 miesięcy). Jeśli do porozumienia nie dojdzie, urząd oceni argumenty obu stron i wyda decyzję – albo oddalając sprzeciw (wtedy rejestracja idzie dalej), albo uwzględniając go (wtedy odmawia rejestracji naszego znaku). W przypadku niepowodzenia na tym etapie, pozostaje jeszcze możliwość odwołania się do Sądu (administracyjnego) – co jednak jest już kosztowne i długotrwałe. Warto zatem starać się unikać sprzeciwów, przeprowadzając wcześniej badanie znaków i ewentualnie negocjując z właścicielami kolizyjnych marek.
  1. Decyzja o rejestracji i opłata za ochronę: Jeśli procedura dojdzie szczęśliwie do końca – tzn. urząd nie znalazł przeszkód, a żaden sprzeciw się nie pojawił (lub został prawomocnie oddalony) – Urząd Patentowy RP wydaje decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy. W polskich realiach jest to tzw. decyzja warunkowa, co oznacza, że aby faktycznie uzyskać rejestrację, musisz jeszcze spełnić warunek: wnieść stosowne opłaty za rejestrację znaku. Decyzję taką urząd wydaje zazwyczaj w ciągu ok. 1–2 miesięcy od zakończenia okresu sprzeciwów (o ile nie było sprzeciwu). Po otrzymaniu decyzji masz 3 miesiące na opłacenie opłaty za publikację i pierwszy 10-letni okres ochrony. Informacja o wysokości tej opłaty będzie podana w decyzji (dla jednego znaku w jednej klasie to obecnie 490 zł – szczegóły w tabeli opłat poniżej). Uwaga: jeśli nie uiścisz opłaty w terminie 3 miesięcy, decyzja wygaśnie i stracisz możliwość rejestracji (choć można prosić o przedłużenie terminu w uzasadnionych sytuacjach). Gdy urząd potwierdzi otrzymanie opłaty, decyzja się uprawomocnia i znak towarowy zostaje oficjalnie zarejestrowany – otrzymuje numer rejestru.
  1. Wydanie świadectwa ochronnego: Finalnym aktem jest wydanie przez urząd świadectwa – dokumentu potwierdzającego, że dane prawo ochronne na znak towarowy zostało udzielone. UPRP wysyła świadectwo w formie papierowej pocztą (trwa to zwykle kilka tygodni). Na świadectwie widnieje m.in. numer rejestracji znaku, data zgłoszenia (od której liczona jest ochrona), data rejestracji, szczegóły znaku i wykaz towarów/usług. Innymi słowy świadectwo pozwala na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony.

Od tego momentu możesz już oficjalnie używać przy swojej marce symbolu ® (r w kółku), oznaczającego zarejestrowany znak towarowy. Pamiętaj jednak, że ochrona w Polsce działa wstecz od daty zgłoszenia – oznacza to, że nawet jeśli procedura trwała np. rok, to prawo ochronne obowiązuje od dnia, w którym rok wcześniej złożyłeś wniosek. To ważna informacja: jeśli ktoś nielegalnie używał w międzyczasie Twojej nazwy, to po rejestracji możesz dochodzić naruszenia wstecz (choć formalnie pełnię uprawnień zyskujesz po rejestracji). Symbolu ® należy używać dopiero po uzyskaniu decyzji o rejestracji i opłaceniu jej – wcześniejsze oznaczanie się jako ® bez prawa ochronnego jest niezgodne z prawem.

Jak widać, procedura krajowa wymaga cierpliwości i dbałości o terminy. Czas trwania rejestracji zależy od wielu czynników (opisujemy je w kolejnym rozdziale), ale przeciętnie w prostych przypadkach wynosi około 6–12 miesięcy do uzyskania świadectwa. W przypadku pojawienia się sprzeciwów lub problemów – odpowiednio się wydłuży. Dla porównania, spójrzmy teraz na procedurę rejestracji znaku unijnego – jest ona podobna co do zasady, choć są pewne różnice.

Procedura rejestracji znaku towarowego w Unii Europejskiej

Rejestracja znaku towarowego w EUIPO (znak UE) przebiega w zbliżony sposób do procedury polskiej, z kilkoma istotnymi różnicami. EUIPO (Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej) ma siedzibę w Alicante w Hiszpanii, ale całą procedurę można wygodnie przeprowadzić online, w języku polskim (polski jest jednym z dopuszczalnych języków zgłoszenia). Oto najważniejsze etapy i cechy procedury unijnej:

Zgłoszenie znaku w EUIPO: Odbywa się poprzez formularz internetowy na stronie EUIPO. We wniosku wskazujesz jeden język procedury (np. polski) oraz drugi język (inny urzędowy UE, np. angielski) na wypadek ewentualnego sporu. Podobnie jak w Polsce, załączasz dane zgłaszającego, przedstawienie znaku, listę towarów/usług wg Klasyfikacji nicejskiej. Różnicą jest to, że opłatę urzędową w EUIPO uiszcza się od razu przy zgłoszeniu online (np. kartą kredytową) i opłata ta z góry obejmuje zarówno zgłoszenie, jak i rejestrację oraz 10 lat ochrony znaku. W praktyce więc w EUIPO płacisz wszystko z góry – jeśli znak zostanie zarejestrowany, nie musisz nic dopłacać przez pierwsze 10 lat. 

Uwaga: jeżeli EUIPO odmówi rejestracji (albo konkurent skutecznie wniesie sprzeciw), wniesiona opłata nie jest zwracana. To oznacza pewne ryzyko finansowe – kolejny powód, aby przed zgłoszeniem dokładnie zbadać swój znak towarowy.

  1. Badanie formalne i publikacja: Właściwy urząd patentowy (tj EUIPO) najpierw sprawdza, czy zgłoszenie jest kompletne i prawidłowe formalnie. Gdy wszystko się zgadza, dość szybko (nawet w ciągu kilku dni/tygodni) następuje publikacja zgłoszenia w Bulletin of EU Trade Marks (Biuletyn znaków UE), wydawanym praktycznie codziennie w formie elektronicznej. Publikacja zawiera dane zgłoszenia analogicznie jak w Polsce. Okres sprzeciwowy w przypadku znaku UE także wynosi 3 miesiące od daty publikacji – w tym czasie osoby uprawnione do wcześniejszych znaków w UE mogą zgłaszać sprzeciw (dotyczy to wcześniejszych unijnych znaków towarowych, znaków o skutku międzynarodowym wyznaczonych na UE, a także znaków krajowych – jeśli ich właściciel wykaże, że Twój znak kolidowałby na danym terytorium). Procedura sprzeciwowa toczy się przed EUIPO podobnie jak opisana wyżej polska – strony mogą na początku podjąć ugodowe negocjacje, a jeśli to się nie uda, urząd wydaje decyzję w sprawie sprzeciwu.
  1. Badanie merytoryczne (bezwzględne przeszkody): Równolegle EUIPO dokonuje badania, czy znak towarowy nie narusza bezwzględnych przesłanek odmowy (np. czy nie jest opisowy, rodzajowy, sprzeczny z porządkiem publicznym itp.). Pod tym względem unijny ekspert działa tak samo jak polski – sprawdza zdolność odróżniającą znaku w kontekście całej Unii. Jeśli dopatrzy się problemów, wyda tzw. notyfikację o względach odmowy, dając zgłaszającemu szansę na ustosunkowanie (można argumentować lub zmodyfikować wykaz towarów). Jeśli znak jest opisowy choćby w jednym języku urzędowym UE – niestety nie przejdzie (np. polskie słowo opisowe przetłumaczalne na angielski również stanowi przeszkodę w rejestracji unijnej). W przypadku pozytywnego wyniku badania merytorycznego i braku sprzeciwów, przechodzimy do finału.
  2. Decyzja i rejestracja znaku UE: Gdy miną 3 miesiące od publikacji i żaden sprzeciw nie został zgłoszony (lub został rozstrzygnięty na korzyść zgłaszającego), EUIPO przystępuje do rejestracji znaku. W przeciwieństwie do UPRP, nie ma tutaj „decyzji warunkowej” i dodatkowego etapu opłat – bo jak wspomniano, opłata była wniesiona z góry. EUIPO po prostu wydaje decyzję o rejestracji i dokonuje wpisu znaku do rejestru. Następnie bardzo szybko (często w ciągu kilku dni) generuje certyfikat rejestracji w formie elektronicznej, który udostępnia do pobrania. Ten elektroniczny certyfikat ma taką samą moc prawną jak polskie papierowe świadectwo. Znów – prawo ochronne obowiązuje od daty zgłoszenia, a ważność trwa 10 lat od tej daty.

Cała procedura rejestracji znaku towarowego UE jest zwykle szybsza niż w Polsce. Jeśli wszystko pójdzie gładko, rejestracja może nastąpić już po ok. 4-6 miesiącach od zgłoszenia. Bywa, że decyzje zapadają nawet szybciej (rekordowo w 3-4 miesiące), ale bezpieczniej zakładać około pół roku. Oczywiście sprzeciw lub komplikacje mogą ten proces wydłużyć – wtedy dochodzi czas na procedurę sprzeciwową (kilka dodatkowych miesięcy lub więcej, jeśli strony się odwołują). 

Znak towarowy – porównanie Polska vs UE

W obu systemach obowiązuje podejście sprzeciwowe (urzędy nie sprawdzają konfliktów z wcześniejszymi znakami – to właściciel wcześniejszego znaku musi pilnować swoich praw). Procedury są zbliżone, główna różnica to koszty i zakres ochrony (o czym za chwilę) oraz kwestia opłat: w Polsce płacisz w dwóch ratach (zgłoszeniowa i potem rejestracyjna), a w EUIPO wszystko z góry. W EUIPO też cały proces jest scentralizowany – jedna decyzja skutkuje ochroną w całej UE. W Polsce decyzja chroni tylko w Polsce – jeśli chcesz ochrony np. w Niemczech, musisz tam osobno zarejestrować albo mieć znak UE.

Skorzystaj z naszej pomocy i zweryfikuj, czy Twój znak ma realne szanse na ochronę.

Ile trwa rejestracja znaków towarowych?

Często zadawane nam pytanie, to: Jak długo trzeba czekać na rejestrację znaku towarowego? Odpowiedź brzmi: to zależy od przebiegu procedury. Poniżej podajemy orientacyjne czasy trwania dla typowych sytuacji, przy założeniu że wszystko przebiega bez komplikacji.

  • Czas rejestracji w Polsce: Modelowo około 6 miesięcy od zgłoszenia do otrzymania decyzji o rejestracji (decyzji warunkowej). Następnie trzeba wnieść opłatę i odczekać kilka tygodni na papierowe świadectwo ochronne – łącznie zwykle wychodzi 6-9 miesięcy do momentu, gdy trzymasz świadectwo w ręku, choć urząd formalnie decyzję podejmuje w ok. pół roku. W praktyce bywa, że cały proces zamyka się nawet w 5-6 miesiącach, ale zaleca się założyć nieco dłuższy bufor czasu (np. gdyby urząd wezwał do uzupełnień albo poczta z świadectwem się opóźniła). Jeśli wystąpią sprzeciwy lub problemy prawne, czas rejestracji oczywiście się wydłuży. Każdy sprzeciw to dodatkowe co najmniej kilka miesięcy (negocjacje + decyzja), a spór w sądzie to lata. Jednak w typowych, niekontestowanych przypadkach pół roku to realny czas uzyskania praw ochronnych w Polsce.
  • Czas rejestracji w EUIPO (znak UE): Zgłoszenia unijne są przeważnie rozpatrywane szybciej. Około 4 do 6 miesięcy to częsty przedział, w jakim EUIPO kończy procedurę i wydaje certyfikat. Bywa, że znak unijny jest zarejestrowany już po 4 miesiącach (jeśli nikt nie wniósł sprzeciwu, a znak nie sprawił problemów merytorycznych). W skrajnych przypadkach (zero sprzeciwów, prosty znak) rejestracja może nastąpić nawet w 3 miesiące od zgłoszenia – EUIPO publikuje zgłoszenie często w ciągu 1 miesiąca, dodajmy 3 miesiące na sprzeciwy, i niemal od razu po ich upływie rejestruje znak. W praktyce jednak bezpieczniej założyć właśnie ~5-6 miesięcy. Jeśli pojawi się sprzeciw, czas się wydłuży o czas jego rozpatrywania (np. kolejne 6-12 miesięcy zależnie od złożoności sprawy).

Warto dodać, że ochrona znaku obowiązuje od daty zgłoszenia, niezależnie od tego ile trwa procedura. Przykładowo jeśli zgłosiłeś znak 1 stycznia 2025 r., a decyzję o rejestracji uzyskałeś 1 sierpnia 2025 r., to prawo ochronne będzie ważne od 1 stycznia 2025 do 1 stycznia 2035 (10 lat) – oczywiście pod warunkiem opłacenia opłaty ochronnej. Dzięki temu nie tracisz „lat ochrony” przez to, że urząd długo procedował wniosek. Z drugiej strony, do momentu uzyskania decyzji o rejestracji jesteś w pewnej niepewności – dlatego tak istotne jest, by doprowadzić sprawę do końca i uzyskać świadectwo. Na szczęście w okresie od zgłoszenia do decyzji Twój znak ma status ™ (™ – oznaczenie nieformalnego znaku, jeszcze niezarejestrowanego), a po rejestracji możesz już używać ®.

Co może wydłużyć proces rejestracji znaku towarowego?

Najczęstsze czynniki to: braki formalne w zgłoszeniu (konieczność uzupełnień), problemy z zakwalifikowaniem towarów/usług (urząd prosi o doprecyzowanie), wadliwość znaku (np. potrzeba korespondencji w sprawie zdolności odróżniającej), a przede wszystkim sprzeciw osób trzecich. 

Na przebieg postępowania wpływa też obłożenie urzędu – czasem decyzje urzędników mogą się nieco opóźniać z przyczyn organizacyjnych. Z kolei korzystanie z profesjonalnego pełnomocnika może nieco przyspieszyć pewne etapy – rzecznik patentowy dopilnuje poprawności zgłoszenia, odpowie sprawnie na pisma urzędowe, dzięki czemu unikniesz zbędnych przestojów. Niemniej same urzędowe terminy (np. 3 miesiące na sprzeciw) są nieprzyśpieszalne. Podsumowując, rejestracja znaku to proces na kilka miesięcy, więc warto pomyśleć o niej z wyprzedzeniem, zanim np. wprowadzisz produkt na rynek czy rozpoczniesz kampanię marketingową pod nową marką.

Ile kosztuje zastrzeżenie znaku towarowego?

Koszty zastrzeżenia znaku towarowego zależą głównie od dwóch czynników: od terytorium ochrony (krajowe czy unijne) oraz od zakresu towarów/usług (a dokładnie liczby klas nicejskich, w których znak ma być chroniony). Poniżej przedstawiamy podstawowe oficjalne opłaty urzędowe związane ze zgłoszeniem znaku towarowego w Polsce i w UE (stan na 2025 r.), a także wspominamy o dodatkowych potencjalnych kosztach.

Opłaty za rejestrację znaku w Polsce (UPRP)

W polskim Urzędzie Patentowym opłaty dzielą się na dwie fazy – opłatę za zgłoszenie oraz opłatę za rejestrację (płatną dopiero po decyzji o udzieleniu prawa).

  • Opłata urzędowa za zgłoszenie znaku towarowego w UPRP wynosi obecnie 400 zł (jeśli wniosek składamy elektronicznie) lub 450 zł (w przypadku tradycyjnego podania papierowego) – opłata ta obejmuje jedną klasę towarową. Za każdą kolejną klasę powyżej pierwszej dopłaca się 120 zł. Przykładowo, zgłaszając znak dla towarów w 3 klasach, opłata zgłoszeniowa online wyniesie 400 zł + 2×120 zł = 640 zł.
  • Opłata urzędowa za rejestrację znaku (udzielenie prawa ochronnego) i publikację informacji o rejestracji wynosi 490 zł dla jednej klasy towarowej. W tym 490 zł mieści się koszt publikacji (ogłoszenie już po rejestracji w Wiadomościach Urzędu Patentowego) oraz opłata za pierwsze 10 lat ochrony znaku w jednej klasie. Za każdą dodatkową klasę powyżej pierwszej dopłaca się 400 zł. Czyli kontynuując nasz przykład 3 klas: opłata rejestracyjna wyniosłaby 490 zł + 2×400 zł = 1.290 zł.

Sumując powyższe: zastrzeżenie znaku towarowego w Polsce w jednej klasie to około 890 zł (400 zł zgłoszenie online + 490 zł rejestracja). W dwóch klasach – ok. 1.410 zł, w trzech – 1.890 zł, itd. Oczywiście mówimy tu o samych opłatach urzędowych. Jeśli korzystasz z usług pełnomocnika, dochodzi jego honorarium według cennika danej kancelarii, plus drobna opłata skarbowa 17 zł za pełnomocnictwo. Często jednak przedsiębiorcy uznają, że warto ponieść ten dodatkowy koszt, aby mieć pewność poprawnego przeprowadzenia procedury (błędy mogą skutkować odmową lub koniecznością ponownego zgłoszenia, co finalnie bywa droższe).

Opłaty za rejestrację znaku w Unii Europejskiej (EUIPO)

W przypadku znaku towarowego UE wszystkie opłaty uiszcza się jednorazowo przy zgłoszeniu – obejmują one zarówno proces rejestracji, jak i 10 lat ochrony. Podstawowe stawki przedstawiają się następująco:

  • 850 EUR – opłata za zgłoszenie on-line dla jednej klasy towarowej (gdyby ktoś składał wniosek papierowo, koszt jest wyższy – 1000 EUR, ale praktycznie wszyscy korzystają z formy elektronicznej).
  • +50 EUR – dopłata za drugą klasę towarową.
  • +150 EUR – dopłata za trzecią i każdą kolejną klasę powyżej drugiej.

Zatem: znak w 1 klasie = 850 EUR, w 2 klasach = 900 EUR, w 3 klasach = 1 050 EUR, w 4 klasach = 1.200 EUR, itd. W złotówkach (kurs ~4,3 zł/EUR) daje to rząd wielkości od ~3.650 zł wzwyż. W tej cenie masz jednak ochronę we wszystkich krajach UE naraz na 10 lat. Dla porównania, rejestracja znaku w każdym z 27 państw oddzielnie kosztowałaby o wiele więcej, więc dla firm działających szerzej w Europie opłata unijna jest opłacalna. Trzeba tylko pamiętać, że – jak wspomniano – opłata nie podlega zwrotowi nawet jeśli urząd odmówi rejestracji. W Polsce w razie odmowy przepadnie Ci tylko opłata zgłoszeniowa (np. 400 zł), bo opłaty rejestracyjnej nie zdążysz wnieść; w UE przepada cała kwota (np. 850 EUR).

Jak długo mogę utrzymywać ochronę znaku towarowego?

Opłaty opisane powyżej zapewniają 10 lat ochrony. Po upływie tego okresu, jeśli nadal chcesz chronić znak, należy złożyć wniosek o przedłużenie prawa ochronnego na kolejny 10-letni okres i wnieść stosowną opłatę (która w Polsce jest zbliżona do opłaty rejestracyjnej, a w UE – do opłaty zgłoszeniowej). Przedłużania dokonuje się co dekadę i – co ważne – można je powtarzać bez ograniczeń. Prawo ochronne na znak towarowy może być odnawiane wielokrotnie, dzięki czemu w praktyce znak może być chroniony wieczyście (tak długo jak opłacasz kolejne okresy ochrony). To przewaga znaków towarowych nad np. patentami czy wzorami przemysłowymi, które mają z góry określony maksymalny czas trwania ochrony. Najstarsze znaki towarowe na świecie mają już ponad 100 lat i nadal są przedłużane.

Zapoznaj się z naszą ofertą i powierz rejestrację znaku specjalistom.

Ochrona znaku towarowego po rejestracji

Uzyskanie rejestracji to ważny sukces, ale ochrona marki nie kończy się na otrzymaniu świadectwa. Jako właściciel znaku towarowego powinieneś pamiętać o kilku kwestiach, aby w pełni korzystać ze swoich praw i ich nie stracić:

  • Używanie znaku w obrocie: Znak towarowy musi być używany dla zarejestrowanych towarów i usług. Jeśli zarejestrowałeś np. nazwę w klasie odzież, powinieneś w ciągu kilku lat faktycznie oferować pod tą marką odzież. Prawo przewiduje sankcję za nieużywanie – jeśli znak nie jest używany przez 5 lat, może zostać na wniosek zainteresowanego uznany za wygaszony (utracisz do niego prawa). Ma to zapobiegać blokowaniu rynku „martwymi” znakami. Uwaga: używanie licencjonariusza (np. franczyzobiorcy) liczy się tak samo jak używanie przez właściciela, więc można markę rozwijać przez partnerów – byle znak żył na rynku. Jeśli nie planujesz na razie używać znaku w jakiejś klasie, lepiej go tam nie zgłaszaj (by nie uruchamiać 5-letniego terminu). W razie ataku konkurenta zarzutem nieużywania, musisz być w stanie udowodnić rzeczywiste używanie (np. faktury, katalogi, zdjęcia produktów z marką).
  • Monitorowanie naruszeń i nowych zgłoszeń: Jak wspomniano wcześniej, urzędy patentowe nie pilnują Twoich praw za Ciebie – to Ty musisz być czujny. Monitoruj rynek i rejestry w poszukiwaniu znaków podobnych do Twojego. W szczególności warto śledzić nowe zgłoszenia znaków publikowane co tydzień (w Polsce w BUP, w EUIPO codziennie w e-Bulletin). Możesz robić to samodzielnie (bazy są dostępne online), bądź zlecić usługę monitoringu znaku towarowego wyspecjalizowanej firmie lub rzecznikowi patentowemu. Jest to o tyle ważne, że jeśli pojawi się zgłoszenie kolidującego znaku konkurencji, masz tylko 3 miesiące od jego publikacji na reakcję – czyli wniesienie sprzeciwu. Terminów sprzeciwowych nie można przywrócić ani przedłużyć. Przegapienie takiego zgłoszenia może skutkować rejestracją znaku łudząco podobnego do Twojego! Co prawda wciąż możesz potem próbować unieważnić taki znak (to osobna procedura), ale lepiej zapobiegać niż leczyć. Dlatego bieżący monitoring zgłoszeń i szybka reakcja (sprzeciw) to kluczowe obowiązki właściciela znaku. Równie ważne jest reagowanie na faktyczne naruszenia w obrocie – jeśli zauważysz, że ktoś używa Twojej nazwy lub logo bez pozwolenia, powinieneś podjąć odpowiednie działania (od wysłania pisma ostrzegawczego, przez negocjacje, aż po pozew). Bierność może ośmielać naruszycieli i osłabiać Twoją markę.
  • Oznaczenia ® i ™: Po rejestracji warto komunikować światu, że Twój znak jest zastrzeżony. Służy do tego symbol ® przy nazwie/logo. Możesz go dodawać do materiałów marketingowych, opakowań, na stronie internetowej przy każdym użyciu znaku. Symbol ten jest międzynarodowo rozpoznawalny i działa prewencyjnie (zniechęca potencjalnych naśladowców). Pamiętaj jednak, by używać ® tylko w odniesieniu do towarów/usług objętych rejestracją i na terytorium ochrony. Jeśli znak jest zarejestrowany np. tylko w Polsce, nie powinieneś oznaczać produktów sprzedawanych poza Polską ® (tam nie masz ochrony – chyba że równolegle chronisz znak w UE). Dopuszczalne jest również używanie skrótu (TM) przy nazwie – oznacza on „trademark” w sensie roszczenia do marki, ale niekoniecznie zarejestrowanej. TM można stosować nawet przed rejestracją, sygnalizując, że uznajemy daną nazwę za nasz znak. Jednak dopiero ® daje pełny przekaz o formalnej ochronie.
  • Przedłużanie ochrony: Jak wspomniano, rejestracja jest ważna 10 lat. Urząd Patentowy (zarówno polski, jak i EUIPO) zwykle przypomina o możliwości przedłużenia na kilka miesięcy przed upływem terminu. Aby przedłużyć, musisz wnieść opłatę za kolejne 10 lat (i ewentualnie złożyć prosty wniosek). W Polsce opłatę tę wnosi się po upływie 10 lat (masz jeszcze 6-miesięczny okres z podwyższoną opłatą jeśli się spóźnisz). W EUIPO przedłużenia dokonuje się w ostatnim roku ochrony. Brak przedłużenia skutkuje wygaśnięciem prawa – Twój znak traci ochronę, a ktoś inny może go zarejestrować na siebie. Dlatego pilnuj tych terminów, zwłaszcza jeśli marka jest wciąż aktywna i jest podstawą odróżniania towarów na tle konkurencji. Nie ma ograniczeń co do liczby przedłużeń – możesz to robić co 10 lat w nieskończoność. Istnieją na świecie znaki chronione nieprzerwanie od XIX wieku!
  • Rozszerzanie ochrony terytorialnej: Biznesy się zmieniają – może się okazać, że po kilku latach zechcesz wejść z marką na inne rynki. Pamiętaj, że Twój polski czy unijny znak chroni tylko na swoim terytorium. Jeżeli planujesz eksport lub działalność za granicą, zadbaj o ochronę znaku w tych nowych krajach przed wejściem na rynek (żeby lokalny konkurent Cię nie ubiegł). Możesz skorzystać z wspomnianej procedury międzynarodowej WIPO lub złożyć wnioski bezpośrednio w urzędach danych państw. Ważne: dzięki konwencji paryskiej masz 6 miesięcy od pierwszego zgłoszenia krajowego na skorzystanie z tzw. pierwszeństwa przy zgłaszaniu za granicą – w tym okresie zagraniczne urzędy uznają Twoje zgłoszenie jakby dokonane w tym samym dniu co polskie/UE (chroni Cię to przed ewentualnymi zgłoszeniami osób trzecich w międzyczasie).

Podsumowując, rejestracja znaku towarowego to fundament ochrony marki, ale wymaga aktywnego podejścia również po uzyskaniu prawa. Używaj swojej marki zgodnie z przeznaczeniem, monitoruj rynek i konkurencję, przedłużaj ochronę w terminie. Dzięki temu Twój znak towarowy będzie służył Twojej firmie przez wiele lat, zapewniając przewagę konkurencyjną i bezpieczeństwo prawne.

Wspólny znak towarowy

W tym miejscu warto wskazać, że znak towarowy nie musi należeć do jednej osoby czy przedsiębiorcy. W prawie własności przemysłowej wyróżniamy również wspólne znaki towarowe, które mogą być własnością kilku osób lub przedsiębiorstw.

Przykładowo nazwa zespołu muzycznego (jako znak towarowy słowno graficzny) może należeć do wszystkich osób wchodzących w jego skład.

W tym przypadku ważne jest, aby od razu zaznaczyć że dany znak słowny, czy też znak słowno-graficzny jest wspólnym znakiem towarowym i jako taki jest zgłoszony do odpowiedniego urzędu patentowego. W takich sytuacjach warto również od razu uregulować kwestie korzystania ze wspólnego prawa ochronnego, zwłaszcza na wypadek konfliktu współwłaścicieli.

W kontekście powyższego warto również zwrócić uwagę, że obecnie prawo patentowe pozwala również na wspólne reprezentowanie interesów przedsiębiorców z danej branży. Przedsiębiorcy Ci mają możliwość zgłaszania tzw. wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego. Obecnie podrabianie produktów zwłaszcza regionalnych, czy też tych o wysokiej jakości jest wręcz nagminne. W takiej sytuacji przedsiębiorcy z danego regionu, czy też branży mogą wspólnie dążyć do ochrony tego samego rodzaju oferowanych produktów. Zwykle w takich oznaczeniach wykorzystuje się elementy słowne wskazujące na wysoką jakość danego produktu lub też miejsce pochodzenia. Dzięki temu taki oznaczenie pozwana na ustalenie jednoznacznie, że produkt jest wysokiej jakości, bądź też, że pochodzi z konkretnego regionu polski (np. nazwa “oscypek” może być wykorzystywana wyłącznie dla produktów z Podhala, a w pozostałych częściach Polski produkowane są “serki górskie”). 

Profesjonalna pomoc w rejestracji znaku towarowego – skorzystaj z naszej wiedzy

Proces rejestracji znaku towarowego bywa skomplikowany, zwłaszcza gdy robisz to po raz pierwszy. Błędy w zgłoszeniu mogą kosztować utratę czasu i pieniędzy, a przepisy ustawy prawo własności przemysłowej pełne są niuansów. Jeśli chcesz szybko i bezpiecznie zastrzec swoją nazwę lub logo, rozważ skorzystanie z pomocy profesjonalistów.

Nasza kancelaria oferuje kompleksową obsługę rejestracji znaków towarowych – od wstępnej konsultacji i badania znaku, przez przygotowanie wniosku i korespondencję z urzędem, aż po uzyskanie świadectwa i wsparcie po rejestracji (przedłużenia, egzekwowanie praw). 

Chroń swoją markę zanim zrobi to konkurencja! Wypełnij nasz krótki formularz kontaktowy lub zadzwoń – odpowiemy na wszystkie pytania dotyczące rejestracji znaku towarowego i pomożemy zabezpieczyć Twoją własność intelektualną. Zainwestuj w ochronę swojej marki już teraz, a zyskasz spokój i przewagę na rynku.